تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

علاوه بر رعایت احکام مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان، براي تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی در تأسیسات مکانیکی، الزامات مندرج در این فصل نیز باید در همۀ گونه‌هاي کاربري ساختمان‌ها رعایت شود.

۱- مقررات کلی در مورد تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

در این بخش ملاحظات و تدابیر کلی، براي تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی تأسیسات مکانیکی ساختمان‌ها، بیان شده است:

الف) به کارگیري سیستم‌ها و تجهیزات فعال، یا غیرفعال که از منابع انرژي تجدیدپذیر، مانند خورشید و زمین گرمایی، بهره می‌برند، به خصوص در ساختمان‌هاي با زیربناي بیش از ۲۰۰۰ متر مربع، توصیه می‌شود.

ب) تجهیزات تأمین نیازهاي سرمایی و گرمایی، تهویه و آب گرم مصرفی، مانند انواع بخاري‌ها، کولرها، پمپ‌هاي حرارتی، پمپ‌ها، آب گرم کنها، دمنده‌ها (فن‌ها)، و اجزاي مختلف موتورخانه‌ها، باید داراي برچسب انرژي باشند.

ج) فضاهاي کنترل شده ساختمان نباید به طور مستقیم با فضاهاي کنترل نشده یا فضاي خارج در ارتباط باشند و باید، به شکل مناسبی، با استفاده از در، جداکننده و مانند آنها، از این فضاها جدا شوند. در فضاهاي کنترل شده پرتردد، لازم است در به صورت خودکار بسته شود.

د) در هتل‌ها، بیمارستان‌ها، ادارات، مجتمع‌هاي تجاري و ساختمان‌هاي با کاربري مشابه، لازم است سیستمی براي توقف خودکار سرمایش و گرمایش، در صورت باز ماندن طولانی مدت بازشوهاي خارجی، پیش بینی شود. در این نوع ساختمان‌ها، کاربرد سیستم‌هاي هوشمند توصیه می‌شود.

ه) در واحدهاي مستقل ساختمانی که گرمایش، سرمایش یا آب گرم مصرفی آنها با یک سیستم مشترك تأمین می‌شود، توصیه می‌شود که براي هر یک از واحدها کنتور اندازه‌گیري مصرف انرژي نصب گردد، تا اثر تدابیر به کار برده شده براي کاهش مصرف انرژي در هر واحد، جداگانه محاسبه و عاید همان واحد گردد.

و) در ساختمان‌هاي گروه یک، چنانچه نیاز انرژي بخشی از ساختمان، یا بخشی از سیستم‌هاي آن، زیاد باشد، نصب کنتور اندازه‌گیري جداگانه براي آن الزامی است.

ز) دماي هواي داخل فضاها، در محل حضور افراد، باید در اوقات سرد سال حداکثر ۲۰ درجۀ سلسیوس و در اوقات گرم سال حداقل ۲۸ درجۀ سلسیوس تنظیم شود. در مناطق مرطوب، دماي هواي فضاها در اوقات گرم سال باید بسته به مورد تعیین شود، و در هیچ حالتی نباید کمتر از ۲۵ درجۀ سلسیوس باشد‌. براي فضاهاي داراي شرایط خاص، رعایت مقادیر فوق لازم نیست و دماهاي تنظیم گرمایش و سرمایش آنها را باید بسته به مورد تعیین کرد.

تبصره : در مورد کولرهاي آبی نیاز به رعایت مقررات دماي مبنا نیست.

ح) در ساختمان‌هایی، مانند ساختمان‌هاي صنعتی، که کنترل دماي کل هواي داخل ضرورت ندارد، نیازهاي آسایش حرارتی باید به صورت موضعی تأمین گردد.

۲- تأسیسات سرمایش و گرمایش

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

۲-۱- تأمین سرمایش و گرمایش

سرمایش و گرمایش ساختمان ممکن است به دو صورت مرکزي یا مستقل تأمین شود. موتورخانه‌ها و پکیج‌ها از سیستم‌هاي مرکزي به شمار می‌روند. بخاري‌ها و کولرهاي پنجره‌اي از نوع سیستم‌هاي مستقل است. در هر حال، ظرفیت و مشخصات فنی تجهیزات باید براساس محاسبات بارهاي گرمایشی و سرمایشی تعیین شود و تا حد امکان از به کارگیري تجهیزاتی با ظرفیت بالاتر از نیاز خودداري گردد.

الزامات هر یک از سیستم‌هاي مرکزي و مستقل، به ترتیب، در بندهاي زیر ارائه شده است.

۲-۱-۱- سیستم مرکزي

الف) در سیستم‌هاي مرکزي گرمایشی یا سرمایشی باید براي کنترل دماي هوا و یا آب خروجی از هر یک از سیستم‌ها از ترموستات استفاده شود.

ب) کنترل دما باید از طریق تنظیم زمان‌هاي روشن و خاموشی تجهیزات گرمایشی، سرمایشی (مشعل، کمپرسور)، یا کنترل ظرفیت آنها و یا تنظیم جریان سیال فعال (توسط پمپ و شیر برقی) انجام گیرد.

ج) لازم است پمپ مربوط به سیال فعال، براساس دماي هوا و یا آب برگشتی، کنترل و روشن یا خاموش شود.

د) درجۀ تنظیم دما براي کنترل سیستم باید در ارتباط با دماي هواي بیرون ساختمان به صورت خودکار قابل تنظیم باشد.

ه) براي همۀ ساختمان هاي گروه ۱ و ساختمان هاي گروه ۲ با زیربناي مفید بالاي ۱۰۰۰ مترمربع، در نظر گرفتن سیستم برنامه‌ریزي کارکرد تجهیزات در ساعات شبانه روز، با در نظر گرفتن ساعات بهره برداري، الزامی است. براي دیگر گروه هاي ساختمانی نیز این اقدام توصیه می‌شود.

و) تجهیزاتی که، براي تامین رطوبت و حفظ شرایط آسایش در داخل ساختمان، نیاز به مصرف انرژي دارند باید از طریق حسگر رطوبت کنترل شوند.

ز) در صورتی که از قسمتی از فضاهاي ساختمانی غیرمسکونی با بهره‌برداري منقطع، به صورت مداوم استفاده شود، باید گرمایش و سرمایش این فضاها از سیستم مرکزي تفکیک گردیده و به صورت مستقل در نظر گرفته شود.

۲-۱-۲- سیستم مستقل

الف) هر نوع سیستم گرمایشی یا سرمایشی غیرمرکزي که کاملاً مستقل عمل می‌کند باید با کنترل ترموستاتیک روشن و خاموش یا تنظیم شود.

تبصره: در مورد بخاري هاي نفتی و گازي نیاز به رعایت بند فوق نیست.

ب) نصب شومینه در مجاورت دیوارهاي داخلی مجاز است؛ و شومینه باید کاملاً جدا از دیوار خارجی ساختمان باشد. نصب سیستم کنترل اتوماتیک، براي بسته نگه داشتن دمپر در زمان خاموش بودن شومینه، توصیه می‌شود.

۲-۲- مدارهاي توزیع

مدارهاي توزیع کار انتقال و توزیع سرما و گرماي تولید شده به پایانه‌ها را انجام می‌دهند. بالانس کردن مدارهاي سیستم هاي گرمایشی و سرمایشی الزامی است‌. براي بالانس کردن، باید از تجهیزات مورد نیاز، اعم از دمپرها، دما سنجها، فشار سنج‌ها و شیرهاي بالانس، استفاده گردد.

براي تجهیزات سرمایش و گرمایش، عایق‌کاري حرارتی سیستم‌هاي توزیع بخار، آب و هوا الزامی است و بر اساس مقررات این بند انجام می‌گیرد.

۲-۲-۱- عایق کاري حرارتی لوله‌ها

تمام لوله‌هاي مورد استفاده در سیستم‌هاي سرمایش و گرمایش باید براساس بیشترین مقدار مشخص شده در مبحث ۱۴ مقررات ملی و جدول ۷ این مبحث عایق‌کاري حرارتی گردد . براي تضمین حداقل ضخامت مفید عایق حرارتی، استفاده از عایق‌هاي حرارتی پیش ساخته توصیه می‌شود. در زمان نصب، باید از فشرده کردن عایق و کاهش مقاومت حرارتی اسمی آن اجتناب شود.

جدول ۷- حداقل مقاومت حرارتی عایق لوله در سیستم هاي سرمایش و گرمایش

نوع سیال قطر لوله تا ۳۸ میلیمتر قطر لوله بیش از ۳۸ میلیمتر
آب گرم ۰/۸۸ ۱/۳۲
بخار ۱/۰۰ ۲/۰۰
آب سرد، مبرد و براین ۰/۸۸ ۱/۰۰

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

۲-۲-۲- عایق کاري حرارتی کانال ها

تمام کانال‌هاي مورد استفاده در سرمایش و گرمایش ، در صورت قرار داشتن در فضاي داخل ساختمان، علاوه بر رعایت ضوابط مندرج در مبحث ۱۴ مقررات ملی ساختمان، باید با عایقی که از حداقل مقاومت حرارتی ۸۸/۰ [m۲.K/Wبرخوردار است عایق‌کاري گردد. اگر کانال‌هاي مورد استفاده در سرما یش و گرمایش در خارج از ساختمان است، باید با عایقی که از حداقل مقاومت حرارتی ۴۴/۱ [m۲.K/W] برخوردار است عایق کاري شوند. در مورد کانال‌هاي کولر آبی واقع در فضاي داخلی ساختمان، نیازي به عایق کاري حرارتی نیست.

۲-۳- پایانه هاي سرمایش و گرمایش

الف) توصیه می‌شود که براي تمام پایانه هاي سیستم‌هاي گرمایشی و سرمایشی مانند شوفاژ، فن کویل، و دمپر (در سیستم هاي هوا)، کنترل ترموستاتیک نصب گردد.

ب) دمنده‌هاي پایانه‌هاي حرارتی و برودتی باید قابلیت روشن و خاموش شدن توسط یک سیستم کنترل ترموستاتیک، با امکان تنظیم دماهاي مختلف در شبانه روز، را داشته باشند.

ج) در ساختمان‌هاي غیرمسکونی، در نظر گرفتن سیستم کنترل مرکزي کارکرد دمنده‌ها در طی ساعات شبانه روز الزامی است.

۳- سیستم هاي تهویه

۳-۱- تأمین هواي تازه

تمام سیستم‌هاي تأمین هواي تازه، که با استفاده از دمنده یا فن کار می‌کنند، باید به کلید روشن خاموش تجهیز شوند، تا در شرایط غیرکاري و هنگامی که به هواي تازه نیازي نیست خاموش شوند، مگر آنکه مجهر به کنترل خودکار باشند.

در تمام نقاط ورود و خروج هوا در ساختمان، در نظر گرفتن سیستم‌هاي خودکار، که دمپر آنها فقط در زمان کار کردن باز می‌شود، الزامی است. در مواردي که درجۀ آلودگی هواي داخل تغییر می‌کند، تنظیم خودکار میزان هواي تازه الزامی است.

حداکثر میزان تهویۀ مکانیکی نباید بیش از ۲۰ درصد از حداقل تهویۀ تعیین شده از نظر سلامت و بهداشت بالاتر باشد . در صورتی که از سیستم هاي بازیافت انرژي از هواي خروجی استفاده شود، این محدودیت برطرف می‌گردد.

۳-۲- کیفیت درزبندي بازشوها

در هر واحد مستقل، چنانچه میزان تهویۀ ناخواستۀ هوا، که از طریق بازشوهایی مانند درها و پنجره ها صورت می‌گیرد، در شرایط عادي، از یک سوم حجم تعویض هوا در ساعت تجاوز نکند. میزان تهویۀ ناخواستۀ هوا از طریق مراجع مربوطه تعیین می‌گردد.

توجه: در صورتی که با استفاده از تمهیدات مختلف (مانند بهره گیري از پنجره هاي نوین و انواع درزبندها ) میزان تهویۀ هواي ناخواسته از بازشوها کاهش یابد، باید هواي تازة مورد نیاز براي تأمین سلامتی و بهداشت، به صورت طبیعی یا مکانیکی، فراهم گردد.

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

۴- تأسیسات آب گرم مصرفی

۴-۱- ملاحظات کلی

الف) در سیستم مرکزي گرمایش، طراحی و اجراي تأسیسات آب گرم مصرفی باید به طور مجزا انجام شود یا عملکرد مجزاي آن توسط شیرهاي برقی با کنترل اتوماتیک امکان پذیر گردد.

ب) کاربرد سیستم‌هاي خورشیدي براي پیش گرم کردن آب و کاهش مصرف سوخت‌هاي فسیلی توصیه می‌گردد.

ج) در ساختمان‌هاي عمومی با زیربناي بیش از ۲۰۰۰ مترمربع، در آب گرم کن‌هاي مخزن دار بدون پمپ، استفاده از محبوس کننده حرارت الزامی است. کاربرد محبوس کننده در دیگر ساختمان‌ها نیز توصیه می‌شود.

د) تجهیزات سیستم آب گرم مصرفی باید مجهز به سیستم کنترل دما باشد . طراحی سیستم آب گرم مصرفی باید براساس ضوابط مبحث ۱۴ مقررات ملی انجام شود و دماي آب گرم مصرفی نباید از ۶۰ درجه سلسیوس بیشتر باشد. در استخرهایی که دماي آب کنترل می‌شود، دماي آب نباید بیش از ۲۷ درجه سلسیوس باشد.

ه) آب گرم کن‌هاي خاص مصارف ویژه، مانند آب گرم کن استخرها، براي آسانی و سهولت کار، باید مجهز به کلید روشن و خاموشِ بدون وابستگی به ترموستات، جهت راه اندازي و خاتمه کار، باشند.

و) استفاده از کنترلر خودکار براي خاموش کردن پمپ آب گرم برگشتی، در زمانی که پیش بینی شده به آب گرم نیازي نیست، الزامی است.

ز) براي به کارگیري پمپ تصفیۀ آب، استفاده از کنترلر ساعتی الزامی است . توصیه می شود، در ساعات حداکثر بار شبکه، از پمپ استفاده نشود.

ح) آب‌دهی دستشویی و سردوشی‌هاي حمام در فشارkPa  ۵۵۰ نباید بیش از ۱۶/۰ لیتر بر ثانیه باشد.

ط) در حد امکان از شیرهاي مشترك آب گرم و سرد استفاده شود.

ي) در ساختمان هایی با کاربري عمومی، استفاده از شیرهاي فنري یا شیرهاي داراي چشم الکترونیکی الزامی است.

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

۴-۲- عایق کاري حرارتی لوله و مخزن

الف) در سیستم‌هاي آب گرم مصرفی، لوله ها باید داراي عایق حرارتی با مقاومت حرارتی بیش از ۸۸/۰ [m۲.K/W] باشند.

ب) مخزن‌هاي آب گرم باید داراي عایق حرارتی با مقاومت حرارتی بیش از ۰۰/۱ [m۲.K/W] باشند.

ج) در ا ستخرهاي عمومی، که از آب گرم استفاده می کنند، استفاده از پوشش الزامی است . در مورد استخرهاي شخصی ساختمان هاي مسکونی، که از آب گرم استفاده می کنند، بهره گیري از این پوشش توصیه می شود.

تهیه کننده: مهندس دنیا خضرایی (کارشناس ارشد سازه)

انتشارات نوآور

ناشر تخصصی کتب نظام مهندسی و عمران

تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید:

0 نظر در مورد «تنظیم شرایط محیطی و صرفه جویی در مصرف انرژی»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *