نما رومی ساختمان از آن دسته نماهایی است که همیشه مورد تحسین مردم قرار گرفته است. این نوع طراحی، توانایی معمار در اجرا را نشان می‌دهد. البته پیاده‌سازی این نما با تمام ظرافت و محبوبیتی که در بین کارفرمایان دارد، دشواری‌های خاص خود را دارد. مهندسانی که روی این نوع نما، کار می‌کنند، در مرحله اول از آزمون نظام مهندسی معماری طراحی سربلند بیرون آمده و البته با فعالیت در دفاتر مهندسی، تجربه کافی را کسب کرده‌اند. آن‌ها برای اجرای نمایی مثل نما رومی از متریال و سبک معماری خاصی بهره می‌گیرند که اطلاع از آنها خالی از لطف نیست. با ما همراه باشید تا بیشتر با این نما آشنا شوید.

 

 

نمای ساختمان رومی چیست؟

 

به طور کلی سبک‌های مختلف نمای ساختمان صرف نظر از اینکه از چه متریالی در آن‌ها استفاده شده، به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

1. کلاسیک
2. معاصر
3. مدرن
4. مینیمال

 

نمای ساختمان رومی در دسته کلاسیک قرار می‌گیرد. همانطور که از نام نمای رومی بر می‌آید، از روم باستان الهام گرفته شده و در قرن پنجم تا هشتم میلادی تحت تأثیر هنر و معماری یونانی هم قرار گرفته است.

در واقع سبک رومی در قرن نهم با قدرت گرفتن روم باستان در اروپا رواج یافت و پس از آن بناهای بسیاری مثل کاخ‌ها و کلیساها به این سبک ساخته شدند.

با گذشت زمان، معماری روم باستان، طرفداران خاصی پیدا کرد. سرانجام در قرن نوزدهم، معماران سازه‌هایی را طراحی کردند که در آن‌ها از عناصر معماری سنتی رومی استفاده شده بود که بسیار مستحکم و قوی بودند.

 

 

انواع متریال طراحی و اجرای نمای رومی

 

اصولا اکثر مردم، نمای رومی ساختمان را با متریال سنگ می‌شناسند. بنابراین این نما یکی از نمونه‌ نماهای ساختمانی گران و پرهزینه است. معمولا این مصالح برای اجرای نمای رومی استفاده می‌شود که در بین آن‌ها، آخری از همه پرکاربردتر است:

• سنگ مرمر
• سنگ گرانیت
• سنگ تراورتن

 

البته لازم به ذکر است که برای طراحی و اجرای نمای رومی از مصالح دیگری هم استفاده می‌شود که مقرون‌به‌صرفه‌تر است. مثلا نمای سیمانی و پیش‌ساخته با GFRC و پلی‌استایرن از جمله نماهایی هستند که سنگ در آن‌ها به کار نرفته است.

منابع و کتاب‌های مختلفی مثل کتاب مبانی طراحی معماری در دسترس هستند که مبحث نماها را پوشش داده‌اند. اگر متقاضی آزمون طراحی نظام مهندسی معماری هستید، توصیه می‌کنیم این کتاب را حتما مطالعه کنید زیرا در کنار مبحث نما به مبانی معماری مسکونی هم پرداخته است.

 

 

ویژگی های مصالح نمای رومی

 

همانطور که گفتیم، از مصالح مختلفی در اجرای نما رومی ساختمان استفاده می‌شود اما متریال غالب، سنگ‌هایی مثل تراورتن، مرمر و گرانیت است. این سنگ‌ها هر کدام ویژگی‌های مختلفی دارند که به صورت مجزا در موردشان بیشتر توضیح خواهیم داد.

 

 

سنگ مرمر؛ زیباترین نما رومی ویلایی

 

سنگ مرمر نمونه‌ای از پرکاربردترین مصالح برای طراحی نما رومی ویلایی یک طبقه و چند طبقه است که در برابر تغییرات جوی بسیار مقاوم عمل می‌کند. مرمر یا اونیکس یک سنگ نورگذر است که تنوع رنگی بسیار بالایی دارد. میزان سختی این سنگ در مقیاس Mohs در حدود ۳ است؛ اگرچه این میزان خیلی بالا نیست اما با توجه به محل نصب سنگ روی نمای خارجی، این میزان بسیار مناسب است.

این سنگ کاملا نورگذر است و به راحتی می‌توان با تعبیه منبع نور در پشت سنگ یک نمای رومی خیال‌انگیز را طراحی کرد. تعبیه نور در پشت سنگ، منجر به نمایان شدن رگه‌ها و بافت‌ سنگ می‌شود.

این نوع سنگ گرما را جذب نمی‌کند و به همین دلیل همیشه سطح خنکی دارد. به علاوه از آنجایی که تخلخل زیادی ندارد، گرد و غبار را هم در خودش نگه نمی‌دارد و می‌توان از آن برای طراحی و اجرای نما ساختمان‌ رومی مختلف استفاده کرد. اما این سنگ در برابر تابش مستقیم نور خورشید و باران‌های اسیدی آسیب‌پذیر است. به همین دلیل متخصصان سنگ، استفاده از مرمر را در نمای بیرونی ساختمان توصیه نمی‌کنند، زیرا این سنگ بسیار حساس است. اما اگر مالک ساختمان علاقه زیادی به این سنگ دارد باید به او اطلاع دهید که در صورت استفاده از مرمر در نمای خارجی، باید هزینه نگهداری نسبتا بالایی را در نظر بگیرد.

 

 

گرانیت؛ پرکاربردترین متریال برای نما رومی ساختمان ویلایی

 

سنگ‌های گرانیت از دیگر مصالحی هستند که برای طراحی نمای ساختمان رومی به کار می‌روند. این نوع سنگ‌ها دارای رنگ‌ها و طرح‌های متنوع هستند که قیمت مناسبی هم دارند. البته لازم به ذکر است که گرانیت برخلاف قیمت مناسب، مقاومت و دوام بالایی دارد و در اثر تغییرات جوی، سایش و فشار آسیبی نمی‌بیند. در واقع بهترین انتخاب برای سنگ در نمای خارجی، گرانیت است. این سنگ در برابر باران‌های اسیدی، تغییرات دمایی شدید، تابش مستقیم آفتاب و خط و خش بسیار مقاوم است. سختی این سنگ در مقیاس Mohs در حدود ۶ تا ۷ است.

از طرفی تخلخل این سنگ بسیار پایین است و رطوبت و گردوخاک به سادگی در آن نفوذ نمی‌کند. از طرفی گرانیت مقاومت حرارتی بسیار بالایی دارد؛ اما با وجود تمام نکات مثبتی که در مورد این سنگ وجود دارد باید بدانید که گرانیت، یکی از سنگین‌وزن‌ترین سنگ‌های طبیعی است و برای نصب آن روی نما، باید اقدامات امنیتی را در نظر گرفت.

سنگ‌های گرانیت برای طراحی و اجرای نما رومی ساختمان ویلایی بسیار مناسب هستند و به راحتی با سایر مصالح ساختمانی هماهنگ می‌شوند و زیبایی بیشتری به نمای کلی ساختمان می‌دهند.

 

 

سنگ تراورتن؛ محبوب‌ترین سنگ برای اجرای طرح نما رومی ویلایی

 

سنگ تراورتن رایج‌ترین و پرکاربردترین نوع سنگ برای طراحی نما رومی ساختمان است و نسبت به نمونه‌های دیگر، محبوبیت بیشتری دارد. این سنگ به دلیل خاصیت آهکی و متخلخلی که دارد سبک‌وزن است و باعث کاهش بار ساختمان می‌شود. از طرفی تنوع رنگ مدرنی دارد و با سبک رومی بسیار سازگار است. از طرفی به دلیل تخلخل نسبتا بالا، چسبندگی بسیار بالایی دارد و به راحتی روی بستر نما تعبیه می‌شود. این سنگ مقاومت بالایی در برابر نور خورشید دارد. با وجود قیمت ارزان و زیبایی ظاهری آن، بسیاری از کارفرمایان این سنگ را برای نمای ساختمان انتخاب می‌کنند. البته باید در نظر داشت که نصب تراورتن روی نما، با هزینه‌هایی برای ترمیم و نگهداری سنگ در آینده همراه خواهد بود.

سنگ‌های تراورتن که برای طراحی و اجرای نمای ساختمان یک طبقه رومی هم استفاده می‌شوند، پتانسیل شکل‌پذیری بالایی دارند. یعنی به راحتی می‌توان طرح‌های متنوعی را روی آنها پیاده کرد. استفاده از سنگ‌های تراورتن می‌تواند زیبایی و جذابیت بیشتری به نمای ساختمان ببخشد.

 

 

عناصر رایج برای اجرای نمای رومی

 

یک نمای رومی عناصر اصلی دارد که سازنده هنگام اجرا باید به آنها توجه کند. از مهم‌ترین این عناصر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استفاده از طاق‌های بزرگ که بر روی آن نقش برجسته‌های ظریفی وجود دارد.
• استفاده از ستون‌های تزئینی کوتاه در کنار ستو‌‌ن‌های دیگر
• استفاده از انواع کتیبه، قاب پنجره، هلالی، پاستون و … در طراحی و اجرای نما رومی ساده ویلایی
• استفاده از ستون‌های مدور و عدم استفاده از ستون‌هایی که دارای مقطع زاویه‌دار هستند.
• حجم‌سازی برای اجرای نمای رومی جهت ایجاد استحکام و زیبایی بیشتر
• استفاده از سردیس حیواناتی مثل گاو و شیر
• طراحی خاص و منحصر‌به‌فرد برای هر ساختمان که با طراحی نمای ساختمان‌های دیگر متفاوت باشد.

 

توجه به این نکات فقط در حیطه تخصص مهندسان خبره است. این افراد معمولا فعالیت در این حوزه را با شرکت در آزمون‌های نظام مهندسی شروع کرده‌ و با کسب تجربه در بازار کار مهارت لازم را به دست آورده‌اند.

اگر فارغ‌التحصیل معماری و اول راه هستید و می‌خواهید وارد این عرصه شوید، توصیه می‌کنیم با شرکت در یک کلاس آزمون نظام مهندسی معماری طراحی برای شرکت در آزمون نظام مهندسی آماده شوید. در این کلاس‌ها علاوه بر آموزش درست، می‌توانید با منابع و مباحث مرتبط هم آشنا شوید.

 

 

مزایای سبک رومی در نما

 

از جمله مزایایی که طراحی نما رومی ساختمان یک طبقه و همینطور چند طبقه دارد، القای حس عظمت، تجمل و رفاه به ناظران و صاحبان آن بنا است. این نوع نما مخصوصا اگر با نورپردازی تلفیق شود، باعث خواهد شد که ساختمان مثل نگینی درخشان به نظر برسد. خوشبختانه با توجه به قدمت این سبک، در آینده هیچ نگرانی برای قدیمی شدن نما رومی ساختمان هم وجود نخواهد داشت.

 

 

معایب سبک رومی

 

این سبک یک سبک غیر ایرانی و غربی است که اولین بار به عنوان نما رومی جدید ویلایی و مسکونی در مناطق خوب شهرها و مناطق ییلاقی توسط کارفرماها اجرا شد. اما نما رومی با توجه به فرهنگ و معماری بسیار غنی ایرانی و جایگزین شدن المان‌های غربی، تهدید بزرگی برای نمای کلی شهر و حفظ اصالت معماری ایرانی خواهد بود. استفاده بیش از حد و غیرمنطقی از عناصر حجیم سنگی پیش‌ساخته در اجرای نماهای رومی، اگرچه منجر به ساخت نماهای زیباتری می‌شود اما باعث ایجاد تناقضات فرهنگی هم خواهد شد.

از طرفی حتی اجرای یک نما رومی ساده هم یکی از سخت‌ترین و پرهزینه‌ترین کارها در پروسه تکمیل یک ساختمان است. پیاده‌سازی این سبک به دلیل وجود جزئیات فراوان، نیاز به برش سنگ در ضخامت‌های زیاد و نیاز به زیرسازی فلزی، باعث افزایش وزن بنا می‌شود.

با این اوصاف باید حتما از مهندسان متخصص و نیروی ماهر برای اجرای این نما استفاده شود تا کارفرما متحمل هزینه اضافی نشود. خوشبختانه این روزها مهندسینی بر سر پروژه‌های ساختمانی حضور دارند که در آزمون‌های سخت نظام مهندسی معماری قبول شده‌اند و تجربه کافی را دارند.

این نکته را در نظر داشته باشید که این امتحانات به صورت کتاب باز برگزار می‌شوند. یعنی می‌توانید کتاب‌ کلیدواژه نظام مهندسی معماری طراحی را در جلسه آزمون به همراه داشته باشید و راحت‌تر به سوالات پاسخ دهید. به این ترتیب شانس قبولیتان هم بالاتر خواهد رفت. البته قبولی تنها نقطه شروع شما برای فعالیت در این حوزه است و باید با در دست داشتن پروانه، به یک تیم مهندسی بپیوندید و مهارت خود را در پروژه‌های عملی ارتقا دهید تا بتوانید روزی زیباترین نمای رومی را اجرا کنید.

 

 

آیا اجرای نمای رومی ممنوع است؟

 

با کمی جستجو در اینترنت متوجه می‌شوید که اخباری پیرامون ممنوعیت اجرای این سبک منتشر شده است. مسئله اینجاست که سبک رومی از تهران و با ساخت بنای بیمه مرکزی رواج پیدا کرد و به تدریج در تمام شهرهای کشور به کار گرفته شد. با توجه به اینکه کاربرد افراطی این سبک، منجر به کنارگذاشتن سبک‌های معماری اصیل ایرانی شده، در برخی از استان‌های کشور جریمه‌هایی برای اجرای این سبک در نظر گرفته شده است.

براین اساس جریمه اجرای سبک رومی، با توجه کمیسیون ماده ۱۰۰ محاسبه و به اجرا گذاشته می‌شود. اعمال جریمه باعث می‌شود کارفرمایان کمتری به این سبک علاقه نشان دهند و سبک‌های مدرن و سنتی ایرانی با استقبال سازندگان روبه‌رو شود.

اگر کارفرما سفارش اجرای این طرح را به شما داده است؛ به عنوان یک مهندس ناظر ابتدا باید استعلام‌های لازم را گرفته تا متوجه شوید که آیا شورای شهر محل احداث پروژه جریمه‌ای را برای اجرای این سبک در نظر گرفته است یا خیر. در صورت محاسبه جریمه، این موضوع را با کارفرما در میان بگذارید.

 

 

نصب و اجرای نماهای رومی در ساختمان

 

اولین قدم برای طراحی و اجرای نما رومی ساده یک طبقه یا بیشتر، اندازه‌گیری طول و عرض ستون کنسول، چهارچوب پنجره‌ها و درب‌های ورودی است. مرحله دوم اجرای نمای رومی، نقشه‌کشی آهنی و محاسبه مرحله نصب نما توسط مهندس است که به آن نقشه‌کشی نمای رومی می‌گویند. مرحله نهایی هم با استفاده از پلان، روی ستون‌ها کار شده و سنگ‌کاری روی نما انجام شود.

البته برای نصب دقیق سنگ در نمای رومی باید مراحل طراحی و اجرای نمای رومی به دقت بررسی شود. این کار معمولا توسط متخصصان بسیار ماهر انجام می‌شود.

اجرای یک نمای رومی ساده و شیک برای یک مهندس خبره کاری ندارد!

از آنجایی که نما رومی ساختمان یک طراحی منحصر به فرد است و سبک و سیاق غربی و رومی دارد، برخی از افراد تصور می‌کنند پیاده‌سازی بسیار سختی دارد. اما باید بگوییم یک مهندس ماهر و باتجربه اگر با یک تیم حرفه‌ای کار کند، اجرای نمای رومی ساختمان یک طبقه و چند طبقه برایش کاری ندارد. پس تنها چیزی که لازم است بالا بودن دانش مهندس و داشتن تجربه کافی در تکمیل پروژه‌های مختلف است.

 

 

سوالات متداول

 

1. نما رومی ساختمان را از روی چه المان‌هایی می‌توان شناخت؟

در این نماها معمولا از طاق‌های بلند، ستون‌های کوتاه و تزئینی و سردیس حیواناتی مثل شیر یا المان‌های هخامنشی استفاده شده است.

2. کدام نمای رومی از بقیه سبک‌تر است؟

نمایی که با متریال پلی‌استایرن ساخته می‌شود، معمولا سبک است.

3. پنجره‌های نماهای رومی چه ویژگی‌ دارد؟

در این نما معمولا پنجره‌ها به صورت قاب‌دار طراحی و معمولا در زیر یا بالا با سنگ تزئین شده‌اند.