کارشناس رسمی دادگستری از نظر حقوقی مسئولیت‌هایی را بر عهده دارد و نظر و دیدگاه کارشناس رسمی دادگستری نقش مهمی در تعیین حقوق طرفین دعوا دارد؛ اما شماری از مسئولیت‌های او جنبه اخلاقی و اعتقادی دارد. در ادامه در مورد ویژگی‌های اخلاقی کارشناس رسمی دادگستری و اینکه کارشناس رسمی دادگستری واجد چه شرایطی باید باشد صحبت خواهیم کرد.

ویژگی‌های اخلاقی کارشناس رسمی دادگستری: قرائن سوگند

کارشناسان رسمی دادگستری برای ارائه نظر کارشناس و هنگام اخذ پروانه در حضور جلسه هیات مدیره کانون کارشناسان رسمی دادگستری مربوطه و در حضور ریاست دادگستری استان یا نماینده او سوگند یاد می‌کنند.

متن سوگند در ماده ۱۷ قانون کارشناس رسمی دادگستری درج شده است:

«به خداوند متعال سوگند ياد می‌کنم در امور کارشناسی که به من ارجاع می‌گردد خداوند متعال را حاضر و ناظر دانسته، به راستی و درستی نظر خود را اظهار نمايم و اغراض شخصی خود را در آن دخالت ندهم و تمام نظر خود را نسبت به موضوع کارشناسی اظهار نمايم و هيچ چيز را مکتوم ندارم و بر خلاف واقع چيزی نگويم و ننويسم و رازدار و امين باشم.»

در متن سوگند نشانه‌هایی از اصول اخلاقی و اعتقادی و ویژگی‌های یک کارشناس رسمی دادگستری را مشاهده می‌کنید.

شرایط عمومی شرکت در آزمون و ویژگی‌های اخلاقی کارشناس رسمی دادگستری

برخی از ویژگی‌های یک کارشناس رسمی دادگستری در خلال شرایط عمومی شرکت در آزمون کارشناس رسمی درج شده است.

• سوء شهرت نداشته باشد و تجاهر به فسق و فجور نکند.
• به مواد مخدر اعتیاد نداشته باشد.
• سابقه کیفری نداشته باشد.
• به اصل نظام و قانون اساسی متعهد باشد.
• به دین اسلام یا یکی از ادیان شناخته شده در قانونی اساسی پایبند باشد.
• به نظام جمهوری اسلامی وفادار باشد.
• همکاری و وابستگی به گروه‌های ضداسلامی نداشته باشد.

این فهرست کامل نیست، برای اطلاع از شرایط عمومی و اختصاصی شرکت در آزمون به دفترچه ثبت‌نام همان دوره مراجعه کنید.

کارشناس رسمی دادگستری واجد چه شرایطی باید باشد؟

در ادامه برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های اخلاقی کارشناس رسمی دادگستری را بررسی می‌کنیم:

۱. رازداری و عدم افشای اسرار

کارشناسان رسمی دادگستری باید نسبت به امور پرونده‌ها راز دار باشند. کارشناسان رسمی درست مانند وکلا در سوگند آغاز به کار خود نیز به وضوح به «رازدار و امین» بودن اشاره می‌کنند و هرگونه افشای راز برای کارشناس تخلف محسوب می‌شود.

۲. تعیین دستمزد مطابق با تعرفه

کارشناس رسمی دادگستری مکلف است دستمزد کارشناسی را مطابق با تعرفه دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری تعیین کند. حدود دستمزد، ضرایب افزایش، سقف دستمزد و نحوه محاسبه همه و همه در قوانین مربوط به تعرفه دستمزد کارشناسی درج شده است.

۳. حضور به موقع در دادرسی

کارشناس رسمی موظف است قبل از ارائه نظر کارشناسی مدارک و مستندات دو طرف را بررسی و در صورت نیاز برای معاینه محلی اقدام کند تا بر پایه حقایق نظر کارشناسی خود را تنظیم کند. کارشناس رسمی دادگستری باید در مواردی که مقام ذی‌صلاح، حضور او را در جلسه دادرسی ملزم می‌داند حاضر شود و عذری نیاورد و یا برای عدم حضور دلیل موجه ارائه کند.

۴. ارائه نظر شفاف و صریح

کارشناس رسمی باید با صراحت و قاطعیت نظر خود را تسلیم کند. او باید هنگام ارائه گزارش مربوط به نظر کارشناسی، نکات و توضیحاتی که در اتخاذ نظر نهایی او دخیل بوده‌اند را به صورت شفاف قید کند.

۵. نگهداری از اظهارات

کارشناسان رسمی موظف هستند با رعایت امانت‌داری، گزارش اظهارات تسلیم شده به دادگاه را از زمان تسلیم به مدت ۵ سال نگهداری کنند تا در صورت نیاز به بازگشایی پرونده امکان ارجاع به اظهارات اولیه وجود داشته باشد.

امتناع از کارشناسی از ویژگی‌های اخلاقی کارشناس رسمی دادگستری

اخلاق حرفه‌ای کارشناس رسمی دادگستری ایجاب می‌کند که در این موارد با ارائه یک اظهارنامه کتبی از ارائه نظر کارشناسی امتناع کند:

• اگر با هریک از طرفین دعوا قرابت نسبی یا سببی داشته باشد.
• اگر دعوا یا سابقه خصومت با طرفین دعوا داشته باشد.
• اگر به هر طریقی در پرونده ذی‌نفع باشد.

اینها تنها مثال‌هایی برای جهات ردّ کارشناسی است و کارشناس باید هر جا که به‌دلیل وجود یک پیشنیه مثبت یا منفی ممکن است اظهارنظر سویه‌داری ارائه کند، از ارائه نظر کارشناسی خودداری کند.

این اصل در تبصره دو ماده ۱۸ قانون کارشناسان رسمی دادگستری نیز قید شده و کارشناس رسمی علاوه بر ارزش‌های اخلاقی از نظر حقوقی هم موظف است که موضوع را به صورت کتبی اعلام کند. در غیر این‌صورت کارشناس مربوطه متخلف محسوب شده و امکان شکایت طرفین از او نیز وجود دارد.

احترام به زمان دادگاه و طرفین دعوا

قاضی با در نظر گرفتن مدت زمان لازم برای تحقیق و بررسی در مورد موضوع و تجزیه و تحلیل جوانب و ارائه نظر کارشناسی، مدت زمانی را به کارشناس و طرفین ابلاغ می‌کند. کارشناس باید با احترام به حقوق طرفین و محضر دادگاه در زمان مقرر نظر کارشناسی را ارائه کند تا رسیدگی قضایی به پرونده به طول نینجامد.

اگر زمان مقررشده کافی نیست، کارشناس باید با ذکر دلایل تقاضای افزایش مهلت را برای دادگاه ارسال کند، قاضی با در نظر گرفتن توضیحات کارشناس در صورت امکان مهلت جدیدی را در نظر می‌گیرد.

آنچه در مورد ویژگی‌های یک کارشناس رسمی دادگستری خواندیم

کارشناس رسمی دادگستری پس از قبولی در آزمون کتبی و شفاهی و خواندن متن سوگند درج شده در این مقاله موفق به اخذ پروانه کارشناس دادگستری می‌شود. در دفترچه آزمون کارشناس رسمی دادگستری، اصول اعتقادی و اخلاقی نیز به عنوان شرایط عمومی شرکت در آزمون درج شده‌اند؛ اما ویژگی‌های کاری، اخلاقی و اعتقادی کارشناس به اینجا ختم نمی‌شود. کارشناس باید برای حقوق طرفین و دادگاه احترام قائل باشد و هرجا که خود را در پرونده ذی‌نفع می‌بیند از ارائه نظر خودداری کند.

کارشناس رسمی باید امین و رازدار باشد واظهارات خود را به صورت شفاف به دادگاه ارائه کند. لازم به ذکر است که در صورت تخلف کارشناس، دادگاه مراتب تخلف را برای پیگیری به کانون کارشناسان رسمی دادگستری مربوطه ارجاع خواهد داد.

 

مطالب مرتبط:

1. چالش های کارشناس رسمی دادگستری
2. وظایف کارشناس رسمی دادگستری چیست
3. بودجه بندی آزمون کارشناس رسمی دادگستری راه و ساختمان
4. نحوه محاسبه نمره آزمون کارشناس رسمی دادگستری
5. نحوه قبولی در آزمون کارشناس رسمی دادگستری
6. سایت ثبت نام آزمون کارشناس رسمی دادگستری