بسیاری از شرکت‌کنندگان آزمون‌های نظام مهندسی و فارغ‌التحصیلان یا دانشجویان رشته‌های مهندسی با عبارت‌هایی از جمله «نظام مهندسی چیه» یا «کار نظام مهندسی چیست» در مورد این سازمان سوالاتی را مطرح می‌کنند.

در پاسخ به این سوالات باید گفت نظام مهندسی سازمانی غیردولتی است که برای نظارت برای فرایند ساخت‌وساز و اطمینان از اجرای مقررات ملی نقش مهمی را در صنعت ساختمان ایفا می‌کند.

در این مقاله در این مورد که کار نظام مهندسی چیست و این سازمان از چه عناصری تشکیل شده است صحبت خواهیم کرد.

سازمان نظام مهندسی چیست؟

هر جا از عبارت نظام مهندسی استفاده می‌شود مقصود همان سازمان نظام مهندسی است. بنابراین در پاسخ به این سوال که کار نظام مهندسی چیست باید تعریف جامعی از این سازمان ارائه کنیم.

سازمان نظام مهندسی یک سازمان غیردولتی است که مجموعه‌ای از قوانین، مقررات، آیین‌نامه‌ها، استانداردها و تشکل‌های حرفه‌ای و صنفی را در جهت رسیدن به اهداف ساخت‌وساز تعیین کرده است. این مجموعه تحت عنوان قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان تدوین شده است. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان اولین بار در اسفند ماه سال ۱۳۷۴ به تصویب رسیده است و کتاب مربوطه در فهرست منابع آزمون نظام مهندسی تمام رشته‌های هفت‌گانه به چشم می‌خورد.

سازمان نظام مهندسی به عنوان یک تشکل صنفی در تمام کشورهای استان نمایندگی دارد و برخی از تصمیم‌گیری‌ها مانند تعیین تعرفه خدمات مهندسی در قالب سازوکارهای استانی اتخاذ می‌شود. سازمان نظام مهندسی در مرکز استان دایر می‌شود و ممکن است در سایر شهرهای استان نیز دفاتر نمایندگی در نظر گرفته شود.

برای اینکه بدانید کار نظام مهندسی چیست، ارکان اصلی نظام مهندسی استانی را در ادامه ملاحظه می‌کنید.

۱. کار نظام مهندسی چیست؟ برگزاری مجمع عمومی

این مجمع متشکل از تمام اشخاص حقیقی عضو در نظام مهندسی استان است که در رشته‌های اصلی یا مرتبط فارغ‌التحصیل شده و کارت عضویت معتبر دارند. در حالت عادی جلسه مجمع عمومی سالی یکبار انجام می‌شود.

۲. هیات مدیره

بر طبق بند ب ماده ۵۸ قوانین نظام مهندسی و کنترل ساختمان هر یکی از سازمان‌های نظام مهندسی استانی باید برای رشته‌های اصلی هیات مدیره داشته باشند. هیات مدیره با رای اعضا و از بین داوطلبانی که حسن شهرت شغلی و صلاحیت علمی و حرفه‌ای دارند انتخاب شده و ۳ سال این مسئولیت را برعهده خواهند داشت.

تعداد اعضای اصلی هیات مدیره سازمان‌های نظام مهندسی با توجه به تعداد اعضای نظام مهندسی استان تعیین می‌شود. برای مثال:

• سازمانی با ۵۰ تا ۳۰۰ عضو: هیات مدیره ۵ تا ۷ نفر
• سازمانی با ۳۰۱ تا ۱۰۰۰ عضو: هیات مدیره ۹ نفر

هیات مدیره دارای یک هیات رئیسه متشکل از رئیس، ۲ نایب رئیس، ۱ دبیر و ۱ خزانه‌دار است. لازم به ذکر است که رئیس هیات مدیره، رئیس سازمان نظام استانی نیز محسوب می‌شود. در هر رشته یک عضو علی‌البدل نیز حضور خواهد داشت.

۳. بازرسان نظارت بر عملکرد نظام مهندسی

طبق بند ج ماده ۸۱ از فصل پنجم قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان صحت و درستی  گزارش‌های هیات مدیره، صورت دارایی‌ها، صورت‌حساب‌ها و ترازنامه‌هایی که هیات مدیریت در مجمع عمومی اعلام می‌کند توسط بازرسان سنجیده می‌شود.

تعداد بازرسان نیز با توجه به تعداد اعضا مشخص می‌شود. برای مثال در یک سازمان با ۱۰۰۰ عضو، یک بازرس اصلی و یک بازرس علی‌البدل حضور خواهد داشت. بازرسان ۲ سال در سمت خود ایفای نقش می‌کنند.

۴. شورای انتظامی استان

طبق ماده ۸۳ و ماده ۸۵ از فصل ششم قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان شورای انتظامی استانی مرجع رسیدگی به شکایات و دعاوی اشخاص حقیقی و حقوقی در خصوص تخلفات حرفه‌ای، انضباطی و انتظامی مهندسان عضو نظام مهندسی استان و دارندگان پروانه اشتغال است.

تعداد اعضای شورای انتظامی ۳ (برای سازمانی تا ۱۰۰۰ عضو) تا ۵ (برای سازمانی با بیش از ۱۰۰۰ عضو) نفر است که برای ۳ سال در سمت خود ایفای نقش می‌کنند.  یکی از اعضا یک حقوقدان است که توسط رئیس دادگستری استانی تعیین شده و سایر اعضا توسط هیات مدیریت و از بین اعضای خوشنام سازمان انتخاب می‌شوند.

 

کار نظام مهندسی چیست؟ رابطه مالکان و نظام اجرایی

مالکان موظف‌اند به منظور رعایت مقررات ملی ساختمان در احداث ساختمان‌ها در بخش‌هایی مانند طراحی، نظارت، اجرا، کنترل، بازرسی و آزمایش مصالح از افراد مورد تایید سازمان نظام مهندسی خدمات دریافت کنند.

برای درک وظایف نظام مهندسی در صنعت ساختمان باید با نهادهای مسئول در این سازمان آشنا شوید تا با بررسی وظایف هریک درک درستی از نقش سازمان نظام مهندسی به عنوان یک نهاد کلی داشته باشید.

۱. وظایف و کار نظام مهندسی چیست؟ در اداره خدمات مهندسی

برخی از وظایف اداره خدمات مهندسی به شرح زیر است:

• عضویت در سازمان و صدور کارت
• صدور پروانه اشتغال برای افراد حقیقی و حقوقی
• کنترل ظرفیت و صلاحیت مهندسان و ارائه آن به شهرداری
• ارائه خدمات مهندسی در امور بازرسی گاز، تفکیک آپارتمان‌ها و صدور شناسنامه فنی و ملکی

۲. اداره اداری و مالی

• ارائه کمک هزینه درمان رایگان به مهندسان عضو تا سقف بیمه‌ای قابل پرداخت
• ارائه خدمات بیمه به خانواده مهندسین و بیمه تکمیلی درمان با پرداخت هزینه
• ارائه کمک مالی بلاعوض به خانواده مهندسان متوفی
• ارائه خدمات اجتماعی در شرایط بحرانی به شهروندان استان
• اعطای تسهیلات بانکی کم‌بهره به اعضای سازمان

 ۳. اداره کنترل نظارت

• بازدید میدانی از ساختمان‌های استان و نظارت بر عملکرد مهندسان ناظر و مجری
• رسیدگی به شکایات مربوط به عملکرد مهندسین و مالکین
• نظارت بر عملکرد شرکت‌های آزمایشگاهی و ژئوتکنیک
• تعیین اعضای بررسی نقشه دفاتر نمایندگی و نظارت بر عملکرد آنها

 ۴. اداره آموزش و ترویج پژوهش و فناوری

ارتقا دانش فنی مهندسان و صاحبان حرفه‌های مهندسی یکی از نقش‌ها و وظایف اصلی سازمان نظام مهندسی است. این سازمان به منظور به‌روزرسانی اطلاعات مهندسان و طبق دستورالعمل‌های وزارت راه و شهرسازی و با هماهنگی دانشگاه‌ها و کانون‌ها دوره‌های آموزشی و سمینارهایی را برای رشته‌های مهندسی برگزار می‌کند.

اداره آموزش و ترویج پژوهش و فناوری سازمان نظام مهندسی مسئول هماهنگی جهت برگزاری دوره‌های ارتقا پایه مهندسی و تمدید دوره‌های اجباری است. این اداره در کنار ارائه طرح‌های پژوهشی، آخرین ویرایش آیین‌نامه‌های نظام مهندسی را نیز به مهندسان آموزش می‌دهد.

۵. دفاتر نمایندگی سازمان

در پاسخ به این سوال که کار نظام مهندسی چیست باید گفت تمامی امور مربوط به ارائه و کنترل خدمات مهندسی اعضا و کنترل نظارت بر عهده دفاتر نمایندگی دایر در شهرهای استان  است. مهندسین عضو در سازمان می‌توانند برای پیگیری مسائل و خدمات نظام مهندسی به دفاتر نمایندگی مراجعه کنند.

۶. روابط عمومی

در بخش روابط عمومی کار نظام مهندسی چیست؟ این بخش مستقیما زیر نظر رئیس سازمان فعالیت می‌کند و اقدامات لازم را در راستای ترویج اصول مقررات ملی، افزایش آگاهی عمومی، تسهیل روابط بین اعضای سازمان، مدیران و کارمندان ‌انجام می‌دهد.

کلیه اطلاع‌رسانی‌ها از جمله اخبار و صدور بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها از طریق مسیرهای تعیین شده توسط بخش روابط عمومی انجام می‌شود.

در پایان کار سازمان نظام مهندسی چیست و چه نقشی برعهده دارد؟

سازمان نظام مهندسی یک نهاد حرفه‌ای در حوزه مهندسی ساختمان است که مسئولیت‌هایی از جمله صدور پروانه، برگزاری دوره‌های ارتقا، انتشار جداول تعیین تعرفه‌ خدمات مهندسی را برعهده دارد. اما این تنها گوشه‌ای از خدمات نظام مهندسی است. این سازمان مسئول نظارت بر اجرای قوانین و مقررات ملی، عملکرد مهندسان دارای پروانه، رسیدگی به تخلفات و شکایات مربوط به صنعت ساختمان است و زیر نظر وزارت راه و شهرسازی فعالیت می‌کند.

مطالب مرتبط:

1. شرایط شرکت در آزمون نظام مهندسی شهرسازی
2. مدت آزمون نظام مهندسی
3. تاریخ آزمون نظام مهندسی
4. نحوه عضویت نظام مهندسی
5. واحد عضویت نظام مهندسی تهران