آزمون نظام مهندسی شهرسازی مجموعه‌ای گسترده از مباحث فنی، حقوقی و شهرسازی را پوشش می‌دهد و بدون برنامه‌ریزی درست نمی‌توان از این حجم منابع نتیجه گرفت. یکی از ابزارهای اصلی برنامه‌ریزی و مطالعه برای آزمون، بودجه‌بندی است. بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی دو نوبت اخیر (آبان ۱۴۰۳ و خرداد ۱۴۰۴) نشان می‌دهد که از هر منبع چه تعداد سؤال طرح شده و کدام مباحث برای طراحان سؤال اهمیت بیشتری داشته‌اند.

در این مقاله، بودجه بندی آزمون شهرسازی بر اساس دو دوره اخیر و با تطبیق کامل با فهرست منابع، در سه گروه «مهم»، «اهمیت متوسط» و «کم‌اهمیت اما تاثیرگذار» دسته‌بندی شده‌اند. در پایان نیز منابعی که در بودجه اخیر سؤال نداشته‌اند اما همچنان در فهرست رسمی وجود دارند، در تیتر «سایر منابع» معرفی شده‌اند.

جدول بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی

جدول زیر بودجه بندی آزمون شهرسازی در دو سال گذشته را نشان می‌دهد و معیار حذف یا کنارگذاشتن منابع نیست. ممکن است بخشی که در این دو دوره کم‌سؤال بوده، در سال‌های قبل یا دوره‌های آینده سهم بیشتری داشته باشد. بنابراین ملاک مطالعه باید فهرست رسمی مواد آزمون دفتر مقررات ملی باشد و بودجه‌بندی به‌عنوان یک ابزار مکمل برای تعیین اولویت و وزن مطالعه استفاده شود.

۱. مهمترین منابع بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی (سهم ۴۶ درصدی)

در دو نوبت اخیر آزمون، ۴ منبع زیر بیشترین سهم سؤال را داشته‌اند و به‌طور میانگین حدود ۲۸ سؤال از ۶۰ سؤال آزمون را تشکیل می‌دهند:

1. مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان
2. آیین‌نامه طراحی معابر شهری
3. مصوبات موردی شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران
4. اطلاعات عمومی مهندسی مرتبط با شهرسازی و الزامات آن

منظور از «مصوبات موردی شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران» مجموعه چهار ردیف معرفی‌شده در فهرست رسمی مواد آزمون است (از ابتدا تا ۱۳۹۵، مصوبات ۱۳۹۵–۱۳۹۶، مصوبات ۱۳۹۷–۱۳۹۹ و مصوبات سال ۱۴۰۰). در جدول ابتدای مقاله، این چهار ردیف به‌صورت یک منبع مشترک محاسبه شده‌اند.

با توجه به سهم ۴۶ درصدی این چهار منبع از کل آزمون، تسلط بر آن‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی داوطلب دارد و باید در اولویت برنامه‌ریزی قرار گیرد. با این حال، حتی پاسخ‌دهی کامل به سؤال‌های این گروه نیز برای کسب حد نصاب ۵۰ درصد کافی نیست. از سوی دیگر، احتمال پاسخ‌ندادن یا خطا در برخی سؤال‌ها وجود دارد. بنابراین توصیه می‌شود منابع گروه‌های بعدی نیز حتماً مطالعه شوند تا ریسک از دست دادن سؤال‌های سایر مباحث جبران شود.

۲. منابع با اهمیت متوسط در بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی (سهم حدود ۲۳ درصدی)

این گروه به‌طور میانگین حدود ۱۴ سؤال از ۶۰ سؤال آزمون را شامل می‌شود و پس از منابع کلیدی دسته اول، در اولویت دوم مطالعه قرار می‌گیرد.

• چارچوب راهنما و شرح خدمات طرح‌های جامع شهری: منبع اصلی مراحل تهیه و ساختار طرح جامع.
• الزامات و ضوابط عام شهر دوستدار کودک: شامل اصول طراحی و ضوابط ایمنی محیط برای کودکان.
• مبحث ۲۰ مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها): نکات مربوط به راهنمایی مسیر و جانمایی علائم.
• مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری ساختمان): مقررات مرتبط با نگهداشت و ایمنی بناها.

۳. منابع کم‌اهمیت اما تأثیرگذار (سهم حدود ۳۲ درصدی)

مطابق با بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی گروه سوم شامل ۱۱ منبع است که به‌طور میانگین حدود ۱۹ سؤال از ۶۰ سؤال آزمون را تشکیل می‌دهند. تنوع مباحث در این دسته بالاست و سهم سوالات هر مبحث بین ۱ تا ۳ سوال است اما همین سهم به ظاهر ناچیز می‌تواند شما را به حد نصاب برساند؛ بنابراین نباید مبحثی را از این گروه حذف کنید.

1. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان: مبانی حقوقی و حدود وظایف و مسئولیت‌ها.
2. مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان: نظامات اداری و تعاریف پایه.
3. پیوست مبحث ۴ مقررات ملی: تکمیل‌کننده الزامات مبحث چهارم.
4. مبحث ۱۲ مقررات ملی ساختمان: ایمنی کارگاه‌ها و الزامات اجرایی.
5. مبحث ۲۱ مقررات ملی ساختمان: اصول پدافند غیرعامل در شهرسازی و ساختمان.
6. مبحث ۲۳ مقررات ملی ساختمان: الزامات ترافیکی ساختمان‌ها.
7. الزامات دفاعی و پدافند غیرعامل در طرح‌های توسعه و عمران شهری: ملاحظات دفاعی در طرح‌های شهری.
8. ضوابط و مقررات طراحی برای افراد دارای معلولیت: معیارهای دسترسی‌پذیری در فضاهای شهری.
9. قانون شهرداری‌ها و اصلاحیه‌های مرتبط: شرح وظایف، اختیارات و ساختار اداری شهرداری.
10. قوانین و مقررات حقوق شهری: مجموعه مقررات مرتبط با اراضی، مالکیت و مدیریت شهری.
11. کتاب طراحی فضاهای شهری در ایران (جلدهای ۱ و ۲): اصول، عناصر و کیفیت‌های طراحی فضاهای شهری.

سایر منابع آزمون شهرسازی (صفر سؤال در دو نوبت اخیر)

این منابع مطابق با بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی نوبت آبان ۱۴۰۳ و خرداد ۱۴۰۴ سؤال مستقیمی نداشته‌اند، اما در فهرست رسمی مواد آزمون قرار دارند و نباید از برنامه مطالعه حذف شوند.

• آیین‌نامه چگونگی اجرا و نظارت بر اجرای طرح‌های توسعه و عمران: ضوابط مربوط به اجرای طرح‌های مصوب.
• آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران از سطح ملی تا محلی: مراحل تصویب و نظام سلسله‌مراتبی طرح‌ها.

ممکن است در ادوار بعدی از این منابع نیز سوالاتی طرح شود.

جمع بندی

بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی برای دو نوبت اخیر نشان می‌دهد که چهار منبع اصلی، حدود ۴۶ درصد سؤال‌ها را تشکیل می‌دهند، منابع با اهمیت متوسط حدود ۲۳ درصد و منابع کم‌اهمیت اما تأثیرگذار حدود ۳۲ درصد سهم دارند. در عین حال، چند منبع رسمی با وجود اینکه در دو نوبت اخیر سؤال نداشته‌اند، همچنان در فهرست مواد آزمون قرار دارند و حذف آن‌ها از برنامه مطالعه صحیح نیست. بودجه‌بندی تنها روند اخیر را نشان می‌دهد و ممکن است الگوی طرح سؤال در دوره‌های آینده تغییر کند. بنابراین، مطالعه داوطلب باید بر پایه فهرست رسمی مواد آزمون باشد و بودجه‌بندی باید فقط برای تعیین اولویت‌ها به‌کار گرفته شود و نباید ملاکی برای حذف منابع باشد.

 

مطالب مرتبط:

1. بودجه بندی آزمون نظام مهندسی شهرسازی
2. شرایط شرکت در آزمون نظام مهندسی شهرسازی
3. شرکت در آزمون نظام مهندسی با مدرک ارشد
4. درآمد مهر نظام مهندسی شهرسازی
5. مزایای پروانه اشتغال نظام مهندسی شهرسازی
6. بودجه بندی آزمون نظام مهندسی نقشه برداری
7. شرایط شرکت در آزمون نظام مهندسی نقشه برداری