رشته تاسیسات ساختمانی و کارخانجات یکی از رشته‌های تخصصی و پرکاربرد کارشناسی رسمی دادگستری است که بخش مهمی از پرونده‌های فنی ساختمان‌ها، واحدهای صنعتی و تاسیسات مکانیکی و الکتریکی را پوشش می‌دهد. کارشناسان این حوزه در موضوعاتی مانند سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی، تهویه مطبوع، آسانسور، پله‌برقی، تاسیسات گاز، اطفای حریق، برق‌رسانی ساختمان‌ها، موتورخانه‌ها و بسیاری از تجهیزات فنی ساختمان به عنوان مرجع تخصصی مورد استفاده مراجع قضایی قرار می‌گیرند.

به همین دلیل بسیاری از داوطلبان پیش از ورود به این رشته می‌خواهند بدانند درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان چگونه محاسبه می‌شود، چه عواملی بر آن تاثیر می‌گذارند و این کارشناسان در چه پرونده‌هایی فعالیت می‌کنند. در ادامه به این پرسش‌ها پاسخ خواهیم داد.

درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان چگونه محاسبه می‌شود؟

برخلاف تصور برخی افراد، درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان ثابت نیست. درآمد این کارشناسان بر اساس تعداد پرونده‌های ارجاعی، نوع کارشناسی، میزان پیچیدگی موضوع و تعرفه‌های مصوب محاسبه می‌شود.

هر زمان که دادگاه، شورای حل اختلاف، سازمان‌های دولتی، شرکت‌ها یا اشخاص حقیقی و حقوقی موضوعی تخصصی را به کارشناس ارجاع دهند، کارشناس پس از انجام بررسی‌ها و ارائه نظریه کارشناسی، حق‌الزحمه خود را بر اساس تعرفه قانونی دریافت می‌کند.

به همین دلیل درآمد کارشناسان رسمی معمولا از فردی به فرد دیگر متفاوت است و نمی‌توان رقم ثابتی برای آن اعلام کرد.

چه عواملی بر درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان تاثیر می‌گذارند؟

میزان درآمد کارشناسان این رشته به عوامل مختلفی وابسته است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

۱.    تعداد پرونده‌های ارجاعی

هرچه تعداد پرونده‌های ارجاع‌شده بیشتر باشد، درآمد کارشناس نیز افزایش پیدا می‌کند. کارشناسان باتجربه معمولا به دلیل سابقه حرفه‌ای و شناخت بیشتر مراجع قضایی، پرونده‌های بیشتری دریافت می‌کنند.

۲.    حوزه تخصصی فعالیت

هرچه موضوع فنی‌تر، پیچیده‌تر و زمان‌برتر باشد، حجم کار کارشناسی افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل معمولا حق‌الزحمه پرونده‌های تخصصی بیشتر از پرونده‌های ساده محاسبه می‌شود.

۳.    سابقه و اعتبار حرفه‌ای

مانند بسیاری از مشاغل تخصصی، سابقه فعالیت نقش مهمی در میزان درآمد دارد. کارشناسانی که طی سال‌های فعالیت خود نظریات دقیق و مستند ارائه کرده‌اند، معمولا اعتماد بیشتری جلب می‌کنند و احتمال ارجاع پرونده به آن‌ها بیشتر است.

۴.    موقعیت جغرافیایی

در شهرهای بزرگ و مناطقی که حجم ساخت‌وساز یا فعالیت‌های صنعتی بیشتر است، معمولا تعداد پرونده‌های مرتبط با تاسیسات نیز افزایش پیدا می‌کند. این موضوع می‌تواند بر میزان فرصت‌های کاری و درآمد کارشناسان تاثیرگذار باشد.

مهم‌ترین پرونده‌های ارجاعی به کارشناس رسمی تاسیسات ساختمان

بخش مهمی از درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان از طریق رسیدگی به پرونده‌های فنی حاصل می‌شود. برخی از رایج‌ترین موضوعات ارجاعی به کارشناسان رسمی تاسیسات ساختمانی عبارت‌اند از:

• بررسی کیفیت اجرای تاسیسات مکانیکی ساختمان
• ارزیابی سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی
• بررسی عملکرد چیلرها، بویلرها و موتورخانه‌ها
• کارشناسی سیستم‌های تهویه مطبوع
• بررسی تاسیسات گاز و حوادث ناشی از آن
• کارشناسی آسانسور و پله‌برقی
• ارزیابی سامانه‌های اعلام و اطفای حریق
• بررسی تاسیسات برقی ساختمان‌ها
• تعیین خسارت ناشی از نقص تجهیزات تاسیساتی
• اختلافات کارفرما، پیمانکار و مجری تاسیسات
• ارزیابی تاسیسات کارخانجات و واحدهای صنعتی

گستردگی این حوزه باعث شده است کارشناسان تاسیسات ساختمان با طیف متنوعی از پرونده‌های ساختمانی و صنعتی مواجه شوند.

آیا کارشناسی رسمی می‌تواند شغل اصلی باشد؟

پاسخ این سوال تا حد زیادی به شرایط هر فرد بستگی دارد. برخی کارشناسان رسمی در کنار فعالیت‌های مهندسی، طراحی، نظارت یا اجرای پروژه‌ها فعالیت کارشناسی را نیز انجام می‌دهند و آن را به عنوان منبع درآمد مکمل در نظر می‌گیرند.

در مقابل، برخی کارشناسان باتجربه که سال‌ها در این حوزه فعالیت کرده‌اند و پرونده‌های متعددی دریافت می‌کنند، بخش عمده درآمد خود را از کارشناسی رسمی به دست می‌آورند.

بنابراین میزان درآمد نهایی بیش از هر چیز به تخصص، تجربه، اعتبار حرفه‌ای و حجم فعالیت کارشناس بستگی دارد.

برای افزایش درآمد در این رشته چه مهارت‌هایی اهمیت دارند؟

درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان تنها به سابقه فعالیت وابسته نیست و میزان تسلط او بر موضوعات فنی نیز نقش مهمی در توسعه بازار کار و افزایش ارجاعات کارشناسی دارد. نگاهی به سرفصل‌های تخصصی آزمون کارشناسی رسمی این رشته نشان می‌دهد که کارشناسان تاسیسات ساختمان باید علاوه بر آشنایی با قوانین و مقررات مرتبط، بر طیف گسترده‌ای از مباحث فنی نیز تسلط داشته باشند.

از جمله مهم‌ترین مهارت‌های مورد نیاز در این حوزه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آشنایی با طراحی، اجرا و بهره‌برداری سیستم‌های تاسیسات مکانیکی ساختمان
• تسلط بر تاسیسات الکتریکی و سیستم‌های برق‌رسانی ساختمان
• شناخت سیستم‌های گرمایشی، سرمایشی و تهویه مطبوع
• آشنایی با شبکه‌های آب‌رسانی، فاضلاب و انتقال سیالات
• تسلط بر اصول گازرسانی و الزامات ایمنی مرتبط
• آشنایی با آسانسور، پله‌برقی و تجهیزات حمل‌ونقل عمودی ساختمان
• شناخت سیستم‌های اعلام و اطفای حریق
• توانایی ارزیابی فنی خسارات و عیب‌یابی تاسیسات
• مهارت در تهیه گزارش‌های کارشناسی مستند و قابل دفاع

هرچه کارشناس در حوزه‌های تخصصی بیشتری توانایی اظهارنظر و انجام کارشناسی داشته باشد، امکان دریافت پرونده‌های متنوع‌تر و پیچیده‌تری نیز برای او فراهم خواهد شد. به همین دلیل به‌روز نگه داشتن دانش فنی و آشنایی مستمر با فناوری‌ها، استانداردها و مقررات جدید از عوامل مهم در توسعه فعالیت حرفه‌ای کارشناسان این رشته محسوب می‌شود.

کلام آخر

درآمد کارشناس رسمی دادگستری تاسیسات ساختمان عدد ثابتی ندارد و بر اساس تعداد پرونده‌ها، نوع کارشناسی، میزان تخصص، سابقه فعالیت و تعرفه‌های مصوب تعیین می‌شود. کارشناسان این رشته در حوزه‌های متنوعی از جمله تاسیسات مکانیکی، تاسیسات برقی، آسانسور، گاز، تهویه مطبوع، اطفای حریق و تاسیسات صنعتی فعالیت می‌کنند و همین تنوع، فرصت‌های شغلی متعددی را برای آن‌ها ایجاد کرده است.

اگر قصد ورود به این رشته را دارید، قبولی در آزمون کارشناسی رسمی نخستین گام محسوب می‌شود. از آنجا که مباحث این رشته گستره وسیعی از تاسیسات مکانیکی و الکتریکی را در بر می‌گیرد، انتخاب منابع آموزشی مناسب اهمیت زیادی دارد. در انتشارات نوآور نیز منابع تخصصی متعددی برای آمادگی آزمون کارشناسی رسمی تاسیسات ساختمان منتشر شده است که می‌توانید فایل نمونه آن‌ها را بررسی کرده و متناسب با نیاز خود انتخاب کنید.